|
Atatürk 1881 yılında, Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi
Zübeyde hanımdır. Asıl adı Mustafa'dır. Selanik'te yeni açılmış "Şemsi
Efendi Mektebi" nde ilkokula başladı. Selanik Askeri Rüstiyesi'ni, sonra
Manastır Askeri İdadisi'ni bitirdi. 1899'da İstanbul'a gelip "Harbiye Mektebi" ne girdi. 1905'te Harp
Akademisi'ni bitirip Şam'daki 5. Ordu'ya gönderildi. Orada "Vatan ve
Hürriyet" adlı gizli ve ihtilal amaci güden dernegi kurdu. 1907'de
Manastır'daki 3. Ordu'ya tayin edildi. "Vatan ve Hürriyet" cemiyeti
oradaki "İttihat ve Terakki" cemiyeti ile birleşti. 13 Nisan 1909'da
İstanbul'da çıkan "31 Mart Vak'asi" üzerine, adını verdiği "Hareket
Ordusu" nun Kurmay baskanı olarak bu kuvvetlerle İstanbul'a geldi.Ordu
komutanlığı tarafından İstanbul halkına yayınlanan bildiriyi de Mustafa
Kemal yazdı. İtalyanların Trablusgarb'a asker çıkarması üzerine oraya
gidip çete harpleri yaptı. Balkan savaşı çıkınca Romanya üzerinden
İstanbul'a geldi. Sofya Askeri Ateşesiyken Birinci Dünya savaşı çıktı.
Çanakkale'de, Anafartalar'da büyük başarılar kazandı. Veliaht Vahdettin
Efendi ile birlikte Almanya seyahatine katıldı. İstanbul'a düşman
donanmasının girdiğini gördü. Hazırlıklarını yaptıktan ve bazı
dostlarından başka kimseye amacını söylemeden ordu müfettiiliği göreviyle
19 Mayıs 1919'da Samsun'a cıktı. Sadrazam Damat Ferit Paşayi,
Türkiye'mizin istiklâlini feda ettiği için, telgrafla protesto etti.
Haziran 1919' da bütün ulusa yayınladığı bildiride, ulusca bir olup
düsmanla savaşmak, özgürlük ve bağımsızlık kazanmak gerektiğini anlattı.
Erzurum Kongresi'nde (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919) bütün resmi sıfat ve
rütbelerini terk etti. 4 Eylül'deki Sivas Kongresi'nde "Heyeti Temsiliye"
reisi secildi. 23 Nisan 1920'de Ankara'da Büyük Millet Meclisi'ni topladı.
Meclis'in görevlendirdiği "İcra Vekilleri Heyeti" Başkanlığına seçildi.
"Sevr Antlasması" nı Türk ulusunun tanımadığinı bütün dünyaya ilân etti.
Yunanlılar, Birinci ve İkinci İnönü Savaşlarinda geriye atıldı.Başkomutan
Mustafa Kemal Paşa Sakarya kıyılarında düşmanı ağır kayıplara uğrattı.
T.B.M.M. Mustafa Kemal'e "Mareşal" rütbesiyle "Gazi" adını verdi. 22
Ağustos 1922'de başlayan "Başkomutanlık Meydan Savaşı"nda düşman tamamen
bozulup kaçmaya başladı. 9 Eylül'e kadar süren takip sonunda Mudanya
Ateşkes Antlasması imzalandı. 1 Kasım 1922'de "Saltanat", yani padişahlık
kaldırıldı. 24 Temmuz 1923'te Lozan Antlaşması imzalandı. Böylece Türk
Milleti hürriyet ve istiklâline kavuştu. 29 Ekim 1923'de "Cumhuriyet" ilân
edildi ve Mustafa Kemal ilk Cumhurbaşkanı şeçildi. 3 Mart 1924'te
Halifelik kurumunu kaldırdı. Din ve Devlet islerini birbirinden ayırdı. 17
Subat 1926'da Medeni Kanunu kabul ettik. 24 Agustos 1925'te Ata,
Kastamonu'da şapka giydi. 25 Kasım'da kanunu çıktı. Uluslararası saat,
takvim ve ölçüler kabul edildi. 1924'te medreseler ve mahalle mektepleri
"Tevhid-i Tedrisat" (Ögretim Birliği) kanunu ile kaldırılmıştı. 1928
yılında Arap harfli alfabe kaldırıldı, yerine Latin harfli alfabe kabul
edildi. Dil ve tarih alanında devrimler yapıldı. 1931'de Türk Tarih
Kurumu'nu, 1932'de Türk Dil Kurumu'nu kurdu. Kadınlara haklarını veren
kanunların kabulünden sonra 21 Haziran 1934'te "Soyadı Kanunu" çıktı.
Köylünün sırtından "Asar" denilen vergiyi kaldırdı. Köylüye para, tohum,
tarım araçları verildi."Tarım Kredi Kooperatifleri" kuruldu. Endüstri
devrimi "Tesviki Sanayi Kanunu" ile başladı. Sanat Okulları kuruldu.
Yeraltı servetlerimizi işletmek için Etibank; kumaş, kundura v.s için
Sümerbank ve daha birçok devlet kuruluşları meydana getirildi. T.B.M.M
kabul ettiği özel bir kanunla Cumhurreisi Gazi Mustafa Kemal Paşa'ya
"ATATURK" soyadını verdi (24 Kasım 1934) Atatürk sadece başarılı bir asker
değildir. Devlet adamı olarak da ileriyi gören büyük dehadır. Türk
milletinin bütün ihtiyaclarini görmüş; kısa süren hayatının bu devresinde
durmadan, dinlenmeden yeniye, ileriye koşmuş, ulusuna övünmesini,
güvenmesini, calışmasını öğretmiştir. Siyasi ve askeri seferleri milletin
hayatında yeterli bulmaz, bağımsızlığın ilk şartının ekonomik bağımsızlık
olduğunu söyler, "İktisadi istiklal olmadıkça milli istiklal olamaz",
derdi. Atatürk milleti uğruna yaptığı her mücadeleden zaferlerle çıktı.
Ama bu yorucu hayat bünyesini yıprattı. Hasta olduğu halde memleket
işleriyle uğrasiyordu. Büyük kurtarıcı 10 Kasım 1938`de sabah 09.05'te
ebedi uykusuna daldı. 19 Kasım günü Sarayburnu'ndan alınan tabutu "Yavuz"
zırhlısıyla İzmit'e, oradan trenle Ankara'ya götürüldü. Etnoğrafya
Müzesi'ndeki mermer lâhde konuldu. Daha sonra Atatürk'ün tabutu 10 Kasım
1953'de buradan alındı, ayrı bir törenle Anitkabir'e nakledilerek ebedi
istirahatgâhina tevdi edildi. |
|
